• Esther

Jongerenparticipatie voor een betere toekomst

Sinds een pandemie ons leven in beslag heeft genomen, is het moeilijk om aan iets anders te denken dan het versoepelen of aanscherpen van de maatregelen, de economische gevolgen van het virus COVID-19 en het welzijn van onze dierbaren. De meeste gedachten die ons vóór 2020 bezig hielden, zijn aan de kant geschoven en vervangen door existentiële vragen, ook in de Civic Tech-sector. De verleiding is groot om vooral te kijken naar burgerparticipatie en de pandemie, maar vandaag komen we terug op een onderwerp dat aan 2019 zou moeten doen denken: dat van politiek engagement onder jongeren.


Als we terugdenken aan wat de wereld vóór Corona heeft gevormd, schiet ons 'Fridays for Future' als een van de eerste dingen te binnen, de door scholieren en studenten geleide klimaatbeweging. Het bijwonen van klimaatstakingen maakten gedurende een aantal maanden deel uit van de wekelijkse routine van studenten over de hele wereld. Hun ideeën, gedrevenheid en massamobilisatie gaven een snelle en geweldige impuls aan de gehele klimaatbeweging. De wereldwijde staking op 20 september 2019 trok bijvoorbeeld meer dan vier miljoen stakers en 'Fridays for Future' organiseerde 2200 stakingen in 125 landen.


Dit door jeugd geleide klimaatactivisme gaf niet alleen de strijd tegen klimaatverandering een nieuwe impuls, het was ook het bewijs dat de volgende generatie vastbesloten is haar stem te laten horen, zich te verenigen rond een gemeenschappelijke zaak, en politieke beslissingen te beïnvloeden. 


Ondanks dit activisme, blijven we veel horen over de afstand tussen jongeren en de politiek. In heel Europa worden jongere burgers, in vergelijking met oudere generaties, veel minder snel lid van een politieke partij. Ze stemmen zelfs minder vaak. Daarnaast is het vertrouwen in de overheid van de oudere naar de jongere generaties gekelderd. (UNICEF)


Er lijkt een tweedeling te bestaan tussen dit verhaal van een ongeïnteresseerde jeugd en het gepassioneerde, wereldwijde activisme onder jongeren dat we niet alleen zien met betrekking tot milieukwesties, maar ook met betrekking tot Black Lives Matter of internetregulering. De kern hiervan lijkt een onvermogen te zijn om de verschuiving van traditionele vormen van politiek engagement en de zoektocht naar nieuwe manieren om ideeën en meningen van jongeren in te brengen te erkennen. Bij Civocracy geloven we dat gerichte inspanningen om jonge burgers te betrekken bij burgerparticipatieprojecten nodig zijn voor de jongeren zelf en voor de toekomst van ons politieke systeem in het algemeen.


Het verhaal van een ongeïnteresseerde generatie


Al jaren wijzen wetenschappers en ambtenaren op een zorgwekkende trend onder jongeren als het gaat om politieke participatie. In heel Europa is het aantal partijleden en stemmers onder de jongere generaties verhoudingsgewijs laag. Dit wordt routinematig geïnterpreteerd als een teken van een verzwakt gevoel van burgerschap en politieke betrokkenheid. Jongeren, zo beweren velen, voelen zich vervreemd van politieke processen en zoeken niet langer naar politieke uitdrukkingsvormen.


Dit vormt een belangrijke uitdaging voor democratieën. Als de jongere generaties geen gebruik meer maken van de middelen voor politieke uiting die in het democratische systeem zijn ingebed, gaat een van de sleutelfuncties ervan verloren. Als je daar de bredere neigingen tot politieke vervreemding, populisme en aanvallen op democratische waarden en principes aan toevoegt, ontstaat er een grimmige visie voor de toekomst.


Foto: Meisjes houden een bord vast bij protest in Neurenberg, 9/20/2019, Markus Spiske


Het idee dat jongeren steeds meer afstand nemen van het politieke systeem, vertelt echter maar de helft van het verhaal. Hoewel het waar is dat deelname aan traditionele vormen van politieke uiting, bv. partijlidmaatschap en stemmen, afneemt naarmate de leeftijdsgroep jonger is, is het afschilderen van deze jongeren als ongeïnteresseerd in politieke participatie misleidend.


Op basis van hun staat van dienst op het gebied van gemeenschapsorganisatie en stakingen, lijkt het erop dat we getuige zijn van een overgang naar nieuwe of andere vormen van politieke participatie. Jongeren hebben zich niet uit de politiek teruggetrokken, maar zoeken actief naar nieuwe vormen voor politieke uiting. Uit een EU-onderzoek blijkt dat "jongeren hun voorkeuren en interesses verwoorden, en sommigen van hen zijn zelfs actiever dan de meerderheid van de volwassenen. Bovendien vraagt een duidelijke meerderheid van de jongeren om meer - en niet minder - inspraak in de manier waarop hun politieke systemen worden bestuurd". (EACEA, 2013a Youth Participation in Democratic Life.Brussels: EACEA.  p. 6).


Deze verschuiving moet serieus worden genomen door overheden. Het actief betrekken van jongeren bij burgerparticipatieprojecten is precies het soort verandering dat nodig is.


Waarom we jongeren moeten blijven betrekken


Het bieden van zinvolle en passende manieren voor jongeren om hun mening te uiten en besluitvorming te beïnvloeden is essentieel voor de toekomst van ons politieke systeem.


Politiek geëngageerd zijn van jongs af aan helpt jongeren om te groeien tot actieve en betrokken burgers. Regelmatige blootstelling aan politieke processen leidt tot een goed begrip van het politieke systeem, zijn functies en waarden. Tegelijkertijd zorgt de ervaring van participatie ervoor dat het vertrouwen in het democratische proces wordt aangewakkerd.


Het bevorderen van een dergelijke democratische volwassenheid onder jongeren is vandaag de dag belangrijker dan ooit tevoren. Te midden van populistische aanvallen op democratische waarden en beginselen, politiek cynisme en een steeds verder gefragmenteerde samenleving is het vooral van cruciaal belang om de volgende generatie te helpen groeien tot politiek geëngageerde burgers. Er is geen betere manier om antidemocratisch denken en handelen te voorkomen dan jongeren te helpen zich verbonden te voelen met het politieke systeem.


De afgelopen jaren is duidelijk gebleken dat jongeren, als ze de kans krijgen om een bijdrage te leveren, werkelijk waardevolle inzichten kunnen delen. Het politieke discours is onvermijdelijk gebaat bij het opnemen van een breed scala aan perspectieven en ervaringen. Maar vooral die van de jongere generaties zorgen voor frisse ideeën en de broodnodige stimulans voor politiek handelen. Fridays for Future bewees dat we afhankelijk zijn van de inbreng van jonge burgers om de huidige uitdagingen het hoofd te bieden.


Foto: Meisjes houden een bord vast bij protest in Neurenberg, 9/20/2019, Markus Spiske


Online participatie als manier om jongeren te betrekken


Om jongere generaties op een goede manier te betrekken bij politieke participatie, moeten we instrumenten en methoden vinden die hen aanspreken. Pubers vragen om deel te nemen aan bijeenkomsten van het gemeentehuis zal waarschijnlijk op meer weerstand stuiten dan als je ze vraagt online te participeren, dat een afspiegeling is van hun dagelijkse communicatie.


Een online participatieplatform biedt daarom een ideaal kader voor politiek engagement van jongeren.


Als een gemeenschap al gebruik maakt van een online platform voor burgerparticipatie, kan daar een onderdeel aan worden toegevoegd dat zich specifiek richt op jongere generaties. Zo'n digitale jongerenruimte kan inspelen op de behoeften en belangen van de jongere bewoners van een gemeenschap door hen in staat te stellen hun feedback en ideeën over onderwerpen die hen na aan het hart liggen bij te dragen en met elkaar te bespreken.

Alles kan hier ter discussie worden gesteld, van lokale sportclubs en scholing tot populaire plekken in de stad. Op deze manier worden waardevolle inzichten verzameld en worden jongeren actief betrokken.


De onderwerpen voor overleg kunnen ook door de deelnemers zelf worden gekozen. Op het platform van Civocracy kunnen stellingen op de site worden verzameld en als discussie worden geopend zodra ze een bepaald draagvlak hebben bereikt.


Tegelijkertijd moeten jonge burgers de kans krijgen om naast de oudere generatie ook hun inbreng te leveren. De politieke participatie van jongeren moet niet los worden gezien van die van het grote publiek. In plaats daarvan moet hun unieke perspectief actief worden gezocht en in aanmerking worden genomen bij het nemen van beslissingen door middel van burgerparticipatie.


Toen de stad Lyon haar burgers uitnodigde om een plan te maken voor de herinrichting van een openbaar plein in 2018, bijvoorbeeld, werd de inbreng van kinderen en tieners actief aangemoedigd. De persconferentie voor de lancering van het project werd bijgewoond door de studentenvertegenwoordiger die actief hielp bij het ontwerpen van een call to action voor de studenten. Bovendien hielp een lokale architect hun ideeën om te zetten in architectonische ontwerpen.


En toen de stad Straatsburg in 2018 haar onderwijsbeleid herzag, werden de studenten samen met de ouders en de leerkrachten bij de digitale raadpleging op het platform van Civocracy betrokken. De methoden die voor elke groep werden gebruikt, werden elke keer aangepast.


Op het platform van Civocracy is het mogelijk om belanghebbenden toe te voegen aan de raadplegingen van wie de bijdragen worden uitgelicht. Op die manier wordt gegarandeerd dat het raadplegingsproces wordt geïnformeerd door de bijzondere deskundigheid of kennis van bepaalde personen en/of groepen. Voor de raadplegingen rond klimaat kan bijvoorbeeld de inbreng van jonge klimaatactivisten op deze manier bewust worden meegenomen.


Onze wereld maakt duidelijk een tijd van grote veranderingen door. Dit is op verschillende vlakken te merken, niet in de laatste plaats met het oog op de toegenomen uitdagingen voor ons politieke systeem. Om de democratische beginselen te waarborgen en als samenleving sterk te blijven, moeten we de behoeften en zorgen van de volgende generatie serieus nemen. In plaats van de jongeren af te schrijven als politiek onthecht, moeten we ons actief inspannen om ze te betrekken bij de politieke participatieprocessen. Op basis van hun staat van dienst op het gebied van politiek engagement in de afgelopen jaren zou ons discours daar aanzienlijk van profiteren.


Meer weten over ons werk met jongeren? Stuur een berichtje via esther@civocracy.org.


  • Twitter - White Circle
  • LinkedIn - White Circle